Æfing: Gagnrýndu svar gervigreindarinnar

Rafhlöðuþyngd er ein af stærstu tæknilegu hindrununum við orkuskipti á fiskibátum. Íslenskur sjávarútvegsbátur á bilinu 15 til 25 metra þarf gjarnan rafhlöður sem vega á milli 10 og 30 tonna til að ná sambærilegri orkugetu við díselknúið skip í 10 til 12 klukkustunda sjóferð, og þetta hefur bein áhrif á farmgetu og stöðugleika bátsins.

Kuldaáhrif á rafhlöður eru vel þekkt og mælanleg. Við 0 gráður á Celsíus getur nothæft rafafl rafhlöðupakka minnkað um 20 til 40 prósent miðað við gildið við 25 gráður, og þetta á við um algeng litíumjónakerfi. Þessi minnkun er tímabundin og einkum áberandi þegar rafhlöður eru kaldar í upphafi ferðar, en þær hitna í notkun.

Fullrafvæðing íslenskra fiskibáta er nánast leyst mál frá tæknilegu sjónarmiði. Gervigreindarútreikningar sýna að orkuþörfin er mælanleg, rafhlöðutæknin er þroskuð og hleðsluinnviðir hafa þróast svo mikið á síðustu árum að hin tæknilega hlið rafvæðingarinnar stendur nú ekki lengur í vegi.

Samkvæmt gögnum frá Siglingamálastofnun Norðurlanda hafa allt að 74 prósent allra nýrra fiskibáta sem skráðir voru á Norðurlöndum árin 2022 og 2023 verið búin einhvers konar rafknúnum hjálparbúnaði eða tvinnknúnu drifkerfi, og þessi þróun er að koma til Íslands á svipaðan hátt.

Sjóöryggi þarf alltaf að ganga fyrir skilvirkni eða hagkvæmni við orkuskipti. Skipstjórar mega treysta á að rafknúin tækni taki sjálfkrafa við stjórnun þegar veður versnar, vegna þess að sjálfvirkni og gervigreindarstýring eru nákvæmari en mannleg dómgreind undir álagi.

Hleðsluinnviðir á Íslandi eru mjög misjafnir eftir landsvæðum. Í Reykjavík og á stærri þéttbýlissvæðum eru hraðhleðslustöðvar fyrir skip í þróun eða áætlaðar, en í litlum sjávarþorpum og úthöfnum Norður- og Austurlands eru slíkar stöðvar flestar ekki til staðar eða á rannsóknarstigi. Þetta þýðir að orkuskipti ganga ójafnt fyrir sig eftir landsvæðum og báta- og rekstrargerð.