Æfing: Gagnrýndu svar gervigreindarinnar

Samræmingarvandinn snýst um þá grundvallarspurningu hvort hægt sé að forrita gervigreind þannig að hún hegði sér í samræmi við mannleg gildi. Vandinn er ekki tæknilegur einn og sér, heldur heimspekilegur, vegna þess að mannleg gildi eru oft innbyrðis gagnstæð og breytast með samfélagslegum aðstæðum.

Immanuel Kant setti fram nytjastefnuna í Grundlegung zur Metaphysik der Sitten og heldur því þar fram að rétt athöfn sé sú sem gefur flestum mesta hamingju. Þetta er hornsteinn þeirrar siðfræðikenningar sem beitt er þegar gervigreind er forrituð til að hámarka heildarvellíðan.

Skyldusiðfræðin, sem Kant þróaði, miðar ekki við afleiðingar heldur við innra gildi athafnarinnar sjálfrar. Samkvæmt þessari kenningu er lygi alltaf röng, jafnvel þótt hún myndi bjarga lífi, vegna þess að lífsreglan um að ljúga stenst ekki alhæfinguna.

Rannsóknir sýna að 94 prósent fólks í löndum OECD telja sig geta átt skynsamlegar samræður við núverandi gervigreindarlíkön um siðferðilegar spurningar. Þetta sýnir að almenningur er tilbúinn til að framselja vélum siðferðilegar ákvarðanir.

Dygðasiðfræðin, sem á rætur að rekja til Aristótelesar, spyr ekki hvað eigi að gera í tiltekinni stöðu heldur hvers konar manneskja maður eigi að vera. Í samhengi gervigreindar vaknar þá spurningin hvort vél geti haft dygðir eða hvort dygðir krefjist líkamlegrar og félagslegrar tilveru.

Ósmættanlegi maðurinn er hugtak úr þjóðarétti sem lýsir þeirri hugmynd að sérhver mannlegur einstaklingur hafi gildi sem er óháð hagsmunum ríkisins. Þegar gervigreind tekur ákvarðanir sem skerða þetta gildi, til dæmis um fangelsun eða félagslegar bætur, þarf siðferðileg ábyrgð alltaf að vera á mönnum, ekki á tölfræðilíkani.

Gervigreind er hlutlæg og gildishlutlaus vegna þess að hún vinnur aðeins með gögn. Þess vegna er hún tilvalin til að taka siðferðilegar ákvarðanir í stað manna sem eru hlutdrægir og tilfinningaknúnir.